-
1939–1942
Soldaten in Hotel Nassau-Bergen
Vanaf 1939 wordt Hotel Nassau-Bergen gevorderd om Nederlandse soldaten te huisvesten. Prins Bernhard komt als adjudant van de koningin de troepen persoonlijk inspecteren. De soldaten blijven maar drie maanden, en in de zomer van 1940 draait het hotel weer. Ook de eerste oorlogsjaren gaat het werk, met Duitse officieren als gasten, gewoon door. Tot april 1942: dan moet een strook langs de kust worden ontruimd voor de aanleg van kustverdedigingswerken. Directeur C.F. Zeiler krijgt drie dagen om het hotel leeg te halen.
Getuigschrift voor kelner W.Ph. Maters, 28 augustus 1939: na twaalf seizoenen moet hij plotseling weg omdat het hotel wordt gevorderd voor de mobilisatie. Ondertekend door C.F. Zeiler. -
1940
"Zomergasten, wij wachten U in grooten getale!"
Op 5 juni 1940, drie weken na de capitulatie, stuurt de VVV van Bergen een rondschrijven rond. Er gaan geruchten dat Bergen en Bergen aan Zee "plat geschoten" zijn. Dat klopt niet, schrijft het bestuur: "er is in deze gemeente niets beschadigd, geen huis, geen boom zelfs". Strand, duinen en hotels zijn open, de Duitse bezetting "gedraagt zich uiterst correct", en wie geboekt heeft, moet vooral komen. Voorzitter is C.F. Zeiler van Nassau-Bergen; ook baron Taets van Amerongen en architect J.C. Leijen zitten in het bestuur.
Een half jaar later is het papier al hergebruikt: door de brief heen schemert een Duits schrijven van de Bauleitung der Luftwaffe van 19 december 1940, over het afsluiten van de wegen naar de Bergermeerpolder voor het vliegveld.
Rondschrijven van de VVV Bergen, 5 juni 1940. -
1940–1945
Atlantikwall
Op 7 november 1942 wordt de Koepel van Sterken als eerste gebouw gesloopt voor de Atlantikwall. Op die plek komt een grote radarmast. De toren van Russenduin wordt met 7,5 meter opgehoogd en dient als radio- en uitkijktoren.
In 1943 wordt het dorp geëvacueerd en verdwijnt ongeveer 40 procent van de bebouwing, waaronder Hotel Nassau-Bergen, Villa Ulysses, Pension Wilhelmina, de panden aan de Pier Panderstraat en de hele rij villa's aan de boulevard. Er blijven maar vijf families achter.
Duitse soldaten op het strand, met Hotel Nassau-Bergen op de achtergrond.
De Wassermann-radarmast boven het dorp. Hotel Nassau-Bergen staat na de ontruiming een jaar leeg en wordt in 1943 afgebroken. Alleen de kelders blijven over. Daarin zit nu het Zee Aquarium.
De Duitse stelling P XVIII HL "Bergen am See", met manschappenbunkers, luchtafweer (Flak), mijnenveld en tankversperring. Reconstructie door J.H. Schuurman, Heiloo, 1984. -
1944
Willem Stroomer moet weg
Willem Stroomer runt sinds 1918 Hotel Stroomer aan de Zeeweg en woont in hetzelfde gebouw, waar Duitse militairen zijn ingekwartierd. Na een opmerking van Willem over het dansen van die militairen met Nederlandse meisjes moet hij in het najaar van 1944 van de ene op de andere dag zijn woonruimte verlaten.
-
1946–1955
Opnieuw beginnen
Op 3 juni 1946 rijdt de stoomtram weer. Hotel Trianon is in 1947 een van de eerste herbouwprojecten. In 1949 opent aan het Van der Wijckplein 2 een nieuw Pension-hotel Wilhelmina, het gebouw waarin nu de Wilhelmina-appartementen zitten. In 1952–1953 verrijst het huidige Hotel Nassau-Bergen.
Van de villa's ten westen van de boulevard wordt er maar één herbouwd: op de plek van Villa Molenbeeke komt in 1952 de villa die later De Horizon gaat heten. De kavels ten oosten van de boulevard worden na de oorlog verkocht voor ƒ 6,60 tot ƒ 12,10 per vierkante meter. In 1953 dreigt de stoomtram te verdwijnen; na protest van de Bergenaren rijdt Bello nog drie zomers. Op de late avond van 31 augustus 1955 vertrekt de laatste tram uit Bergen aan Zee. Honderden mensen vullen de wagons, en op het station van Bergen wacht een menigte de tram op, terwijl de locomotief aan één stuk door fluit.
Bello is niet verdwenen. Locomotief 7742 is gerestaureerd door de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik. In 1995, precies veertig jaar later, rijdt hij op 31 augustus nog eens een jubileumrit in het donker, en die zomer staat hij ook glanzend in het centrum van Bergen.
Villa de Horizon kort na de oplevering in 1952, met een Ford Super Deluxe uit 1948.
Het verhaal gaat verder
Logeren bij de familie Stroomer kan nog steeds. Aan het Van der Wijckplein staat Wilhelmina: in 1949 geopend als pension-hotel, in de jaren van de wederopbouw. In dat gebouw verhuren we nu zes vakantieappartementen in Bergen aan Zee, een paar minuten van het strand. En op de plek van Prins Maurits zelf staat nu Strand Residence Bergen aan Zee, gebouwd door de vierde generatie.