Zomers 1906–1939

Strandleven

Witte truien, rode badpakken en een strandstoel voor de ouders. Hoe badgasten de zomer doorbrachten in Neerlands jongste badplaats.

Badkoetsen op het strand, rond 1920.
Badkoetsen op het strand, rond 1920.

Een nieuwe badplaats had regels nodig. Al in 1906 vroeg Bergen de gemeente Zandvoort om haar verordening op het baden aan het strand. Zo kwamen er bepalingen over badkleding, die "niet aanstootgevend" mocht zijn.

Badkoetsen en streeptenten

Om netjes de zee in te gaan, waren er badkoetsjes, deels gebouwd op het onderstel van oude legerkarren. Een badman met vlag en toeter hield toezicht, en een ploeg strandwerkers van de BEM zette elke ochtend de koetsen, hokjes en stoelen klaar. Na het zwemmen kon je douchen. Alles werd opgeslagen in de loodsen aan de Witteweg, waar ook nog jaren de resten stonden van een zeilwagen die de BEM zelf had gebouwd.

Rond 1920 verdwenen de badkoetsen en kwamen de tenten. Op foto's van rond 1924 zie je een tentenstrand vol uniforme streeptenten. In 1924 werd de vereniging Het Stille Strand opgericht, voor eenvoudig strandleven. Een jaar later kreeg ze van de BEM een vergunning voor tenten en een loods op driehonderd meter strand, ten noorden van de Druivesteijnweg. Nog steeds zet de vereniging haar loods op het Noorderstrand.

Een dag aan zee

Een gezin dat in de jaren twintig een huisje huurde, had een vast ritme. Vader ging met de tram en de trein naar Amsterdam en kwam rond half zeven terug. De rest ging naar het strand, met de schep achter zich aan en moeder met een karvol badpakken en handdoeken. Er waren drie strandafgangen: zuidelijk naar het koetsjesstrand, in het midden naar het tentenstrand en noordelijk naar het vrije strand. Om twaalf uur ging iedereen de zee in, 's middags werd er een uur gerust. Bussen mochten alleen met toestemming het dorp in, want de Zeeweg was privé.

Forten bouwen

De BEM organiseerde elk jaar wedstrijden: forten bouwen op het strand en een tennistoernooi voor badgasten. Voor de fortenwedstrijd vormde je een ploeg van acht. Langs de vloedlijn stonden paaltjes op afgemeten afstanden, gezet door Schotten van de BEM. Bij het fluitsignaal begon het graven: een steile kant naar zee, een gracht eromheen. Het paaltje moest als hoogste punt steeds mee omhoog. De zee kwam op, en de ploeg wiens paaltje het langst bleef staan, won. De prijzen stonden op lange tafels in Nassau-Bergen: vliegers en schelpendoosjes.

Strandgymnastiek

In 1938 werd mejuffrouw Van Gulick aangenomen om elke ochtend van elf tot twaalf strandgymnastiek te geven. Eerst vonden de kinderen het belachelijk, maar toen steeds meer mensen meededen, jong en oud, en iedereen aan het eind de zee in dook, werd het een prachtige nieuwigheid. Badman Engel uit Egmond hield toezicht. Bij laag water kon je met een kano naar het wrak van de Ulysses peddelen.

's Avonds waren er strandwandelingen langs de lichtende zee, met Koninginnedag een lampionoptocht, en Nassau-Bergen gaf een kinderbal. Eind augustus ging iedereen met de tram naar de kermis in Alkmaar. En in de winter, als het stil was in de badplaats, speelden de dorpskinderen toneelstukjes en verkleedden zich.

Bronnen: H.A. van Maanen-Dutilh, Een jeugd in Bergen aan Zee, Bergense Kroniek; Herman Roos, Het ontstaan en de ontwikkeling van Bergen aan Zee; Bergense Kroniek, Bergen aan Zee allerlei.

Bekijk de hele tijdlijn →

Het verhaal gaat verder

Logeren bij de familie Stroomer kan nog steeds. Aan het Van der Wijckplein staat Wilhelmina: in 1949 geopend als pension-hotel, in de jaren van de wederopbouw. In dat gebouw verhuren we nu zes vakantieappartementen in Bergen aan Zee, een paar minuten van het strand. En op de plek van Prins Maurits zelf staat nu Strand Residence Bergen aan Zee, gebouwd door de vierde generatie.