1945–1981

Wederopbouw

Een half verdwenen dorp, een eindeloze duintuin en een flat die als een muur oprees. Hoe Bergen aan Zee na de oorlog opnieuw begon.

Prins Maurits rond 1960.
Prins Maurits rond 1960.
Het vernieuwde Prins Maurits, 1965.
Het vernieuwde Prins Maurits, 1965.

Eind augustus 1945 werd Bergen aan Zee weer vrijgegeven. Van de 110 vooroorlogse panden waren er 45 verdwenen, waaronder Hotel Nassau-Bergen, villa Ulysses, het postkantoor en de villa's aan de boulevard. Eind 1945 woonden er weer 54 mensen, eind 1948 al 214. Op 3 juni 1946 reed de tram weer, en op 2 januari 1946 kreeg de boulevard een nieuwe naam: C.F. Zeilerboulevard. Hotel Nassau-Bergen zat dat jaar tijdelijk in villa De Dennen. Het nieuwe tracé van de boulevard kwam van het bureau van Wieger Bruin, die ook het wederopbouwplan voor het dorp tekende. Niet iedereen was even blij met zijn plannen.

Weer badgasten

In 1948 meldde de BEM in de Badbode dat het dorp klaar was: de bunkers waren van het strand, de gebouwen hersteld en in het Parnassiapark werd weer getennist. Alleen was er te weinig logeerruimte. Een jaar later opende Pension Wilhelmina aan het Van der Wijckplein. Hotel Frisia kwam terug als Casa Blanca, Hotel Stroomer als Marconi. Marconi was toen het grootste gebouw in het centrum.

Waar Nassau-Bergen had gestaan, lagen alleen nog de fundamenten, en de mensen liepen er op weg naar het strand gewoon langs. In 1952 en 1953 verrees het nieuwe Nassau-Bergen op de plek van villa Ulysses. In de oude kelders opende in 1954 het Zee Aquarium. Een jaar later won architect G. Boon de prijsvraag voor een zeshoekig restaurant erboven; in 1960 opende daar Neptunus.

Het dorp rond 1950

Wie hier toen opgroeide, herinnert zich vooral de ruimte. De Parkweg was een doodlopende weg, Transvaal nog ongerept duin, en 's winters woonden er aan de Parkweg nauwelijks mensen. 's Zomers kwamen de vaste families naar hun tweede huis. Melkboer Hopman, bakker Van den Born en de kruideniers kwamen met de auto langs, en twee keer per jaar zeulden de kolenmannen de zakjes cokes het duin op. In de kelder van Nassau-Bergen zat een kleuterklas.

Flats in de duinen

Rond 1956 groeide het dorp ineens. Neptunus werd gebouwd, en de Alexanderflat, vier verdiepingen hoog aan het begin van de boulevard. Wie uit het Vredeskerkje kwam, zag die flat als een muur tussen het land en de zee. Bewoners noemden hem in de krant "afschuwelijk" en "onverantwoordelijk". In 1958 volgde ophef over het Julianaduin, waar een flat van ruim achttien meter moest komen. Bewoners, de VVV en strandvereniging Paal 33 maakten bezwaar: de badgasten zochten de natuur, geen huizenblokken.

Het Engelse Veld blijft groen

Ook daarna bleven er plannen komen. In 1966 werd hoogbouw op het Engelse Veld afgewezen. In 1974, toen het dorp zo'n negentig woningen en driehonderd inwoners had, tekende ir. G.A. van der Veen een plan voor vijfhonderd woningen op het Engelse Veld, met een school en een dorpshuis. Het ging niet door. In 1981 kregen de duinen rond het dorp definitief de bestemming natuur. Het Engelse Veld is tot op vandaag onbebouwd.

Prins Maurits ging intussen gewoon door. In 1964 en 1965 werd het hotel ingrijpend verbouwd, en in het voorjaar van 1965 ging het weer open.

Bronnen: Haye van der Werf, Bergen aan Zee anno 1950, Bergense Kroniek (jubileumnummer 2006); Herman Roos, Vooroorlogse bouwvormen in Bergen aan Zee; krantenartikelen over de Alexanderflat (1957), het Julianaduin (1958) en het Engelse Veld (1974).

Bekijk de hele tijdlijn →

Het verhaal gaat verder

Logeren bij de familie Stroomer kan nog steeds. Aan het Van der Wijckplein staat Wilhelmina: in 1949 geopend als pension-hotel, in de jaren van de wederopbouw. In dat gebouw verhuren we nu zes vakantieappartementen in Bergen aan Zee, een paar minuten van het strand. En op de plek van Prins Maurits zelf staat nu Strand Residence Bergen aan Zee, gebouwd door de vierde generatie.